Kilka rzeczy możesz załatwić tylko Ty i tylko za życia. Jeśli je zrobisz, Twoi bliscy w trudnym czasie nie będą szukać dokumentów tygodniami ani chodzić po sądach. Ten rozdział mówi, co przygotować i gdzie to trzymać.

Testament

• Najpewniejszy jest testament notarialny (taksa maks. 50 zł netto, z zapisem zwykłym albo wydziedziczeniem 150 zł, z zapisem windykacyjnym 200 zł, plus VAT). Oryginał zostaje w kancelarii.
• Testament własnoręczny musi być w całości napisany ręcznie, podpisany i z datą. Możesz go oddać do depozytu u notariusza (opłata za przyjęcie i 20 zł netto za każdy miesiąc).
• Poproś notariusza o wpis do Notarialnego Rejestru Testamentów (NORT). Rejestr nie ujawnia treści, tylko miejsce, więc bliscy szybko go znajdą.
• Nie trzymaj testamentu wyłącznie w skrytce bankowej. Bank otwiera ją spadkobiercom dopiero po dokumencie spadkowym, a do tego dokumentu potrzebny jest testament.
• W testamencie możesz wskazać opiekuna dla dzieci. Sąd w pierwszej kolejności bierze pod uwagę osobę wskazaną przez rodzica.
• W teczce zapisz: gdzie jest oryginał, dane notariusza, czy testament jest w NORT, kto jest wykonawcą testamentu i czy się zgodził.

Pieniądze, które ominą spadek

Te pieniądze trafią do wskazanych osób szybko, bez czekania na sprawę spadkową:

• Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci w każdym banku: na rzecz małżonka, rodziców, dzieci albo rodzeństwa. Limit to 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia (dla zgonu we wrześniu 2026: 185 190,80 zł), osobno w każdym banku. Dyspozycję możesz zmienić w każdej chwili.
• Fundusze inwestycyjne (TFI): podobna dyspozycja, ten sam limit.
• IKE i IKZE: wskaż osoby uprawnione w umowie. Bez tego pieniądze wejdą do spadku.
• PPK: wskaż osoby uprawnione w serwisie instytucji, która prowadzi Twoje PPK.
• PPE i OFE: sprawdź wskazanie w deklaracji albo formularzu u pracodawcy lub w funduszu.
• Polisy na życie, także grupowa w pracy i polisy przy kredycie: wskaż uposażonych i co kilka lat sprawdź, czy wskazania są aktualne.

Rachunek wspólny

Współwłaściciel rachunku wspólnego może z niego korzystać po Twojej śmierci i w czasie Twojej choroby. Twoja część wejdzie jednak do spadku. Pełnomocnik do Twojego rachunku indywidualnego traci prawa w chwili Twojej śmierci.

Lista majątku i zobowiązań

To najcenniejsza część teczki. Zapisz:

• banki, rachunki, lokaty, SKOK-i, fundusze, obligacje, rachunki maklerskie, IKE, IKZE, PPK,
• polisy: zakład, numer, uposażeni,
• kredyty, pożyczki, karty kredytowe, współkredytobiorcy, ubezpieczenia przy kredytach,
• nieruchomości: adresy, numery ksiąg wieczystych, gdzie są akty notarialne, kiedy je nabyłeś (to ważne dla podatku przy sprzedaży),
• samochody, umowy najmu, subskrypcje, domeny, kryptowaluty (tylko instrukcja, gdzie jest dostęp, nie sam seed).

Raz na jakiś czas dołóż swój raport z BIK i KRD. Bliscy szybciej ocenią, czy przyjąć spadek.

Pełnomocnictwa na czas choroby

Pełnomocnictwo nie wygasa, gdy tracisz świadomość, ale wygasa z chwilą Twojej śmierci. Udzielić go możesz tylko wtedy, gdy jesteś w pełni świadomy, więc zrób to zawczasu:

• notarialne pełnomocnictwo ogólne z umocowaniem do spraw przekraczających zwykły zarząd (oryginał wypisu u pełnomocnika),
• pełnomocnictwa do rachunków na drukach banków,
• ZUS: formularz PEL,
• urząd skarbowy: PPO-1 i UPL-1 w e-Urzędzie Skarbowym (bez opłat),
• poczta: pełnomocnictwo pocztowe w placówce,
• zdrowie: upoważnienie do informacji i dokumentacji medycznej w przychodni i szpitalu oraz w Internetowym Koncie Pacjenta.

Jeśli żyjesz w związku bez ślubu, partner nie ma tych uprawnień z mocy prawa. Potrzebuje pełnomocnictw i upoważnień od Ciebie.

Firma

• Przy jednoosobowej działalności powołaj zarządcę sukcesyjnego na piśmie i wpisz go do CEIDG. Bez tego w dniu Twojej śmierci firma, konto i umowy stają, a bliscy mają tylko 2 miesiące na powołanie zarządcy u notariusza. Możesz też zastrzec, że zarządcą zostanie Twój prokurent.
• Zarządca działa dopiero po śmierci. Na czas choroby potrzebujesz prokury (wpis w CEIDG) albo pełnomocnika. Prokura nie wygasa, gdy tracisz zdolność do działania.
• Daj księgowej pełnomocnictwa w e-Urzędzie Skarbowym i uprawnienia w KSeF.
• W spółce trzymaj w teczce aktualny tekst umowy spółki i kontakty do zarządu, pełnomocników i księgowej.

Sprawy cyfrowe

• Ustaw narzędzia dostawców: Menedżer nieaktywnych kont w Google, Kontakt spadkowy w Apple, Opiekun konta na Facebooku. Duże platformy nie wydają haseł spadkobiercom.
• W menedżerze haseł ustaw dostęp awaryjny dla zaufanej osoby albo wydrukuj zestaw ratunkowy i schowaj go w sejfie.
• Loguj się co jakiś czas do skrzynek, które zamykają nieaktywne konta (np. WP usuwa konto po 180 dniach bez logowania, Microsoft zamraża je po roku).

Co włożyć do papierowej teczki

• informację, gdzie jest testament, i kopię albo wypis,
• kopie pełnomocnictw i listę, kto je ma,
• listę majątku i zobowiązań,
• życzenia pogrzebowe, dokument dysponowania grobem, informację o polisie pogrzebowej, listę osób do zawiadomienia,
• informację o dawstwie narządów: jeśli nie chcesz być dawcą, zgłoś sprzeciw w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów,
• kontakty: notariusz, księgowa, doradca, lekarz, opiekun zwierzęcia (z jego zgodą).

Nie wkładaj do papierowej teczki loginów, haseł, PIN-ów do kart ani frazy odzyskiwania kryptowalut. Teczkę może przeczytać każdy, kto ją znajdzie.

Przegląd raz w roku

Wybierz stały dzień, np. urodziny. Sprawdź: czy testament jest aktualny, czy dyspozycje w bankach i uposażeni w polisach, IKE, IKZE i PPK nadal się zgadzają (po ślubie, rozwodzie, narodzinach dziecka, śmierci kogoś bliskiego), czy pełnomocnicy są ci sami, czy lista kont i rachunków jest pełna i czy bliscy wiedzą, gdzie teczka leży.

To jest informacja, a nie porada prawna; stan prawny na 4.10.2026.