PrzewodnikPomoc

Czerwona teczka

Uporządkowane dokumenty, hasła i instrukcje dla bliskich na wypadek choroby albo śmierci.

Po śmierci bliskiej osoby

Zaloguj się

Ten przewodnik prowadzi Cię przez sprawy po śmierci bliskiej osoby, od pierwszych godzin do mniej więcej roku. Nie musisz robić wszystkiego naraz: większość terminów liczy się w tygodniach i miesiącach, a część spraw może załatwić za Ciebie zakład pogrzebowy. Idź krok po kroku i odhaczaj to, co już za Tobą.

Najpierw (dzień 0)

Do 3 dni

Pierwszy tydzień

Pierwsze 30 dni

Do 6 miesięcy

Do roku i dłużej

Spadek

Testament

Ważny testament może być:

Testament audiowizualny nie obowiązuje. Był tylko w projekcie.

Notariusz (APD) czy sąd

Akt poświadczenia dziedziczenia (notariusz) Stwierdzenie nabycia spadku (sąd)
Kiedy wszyscy spadkobiercy są zgodni i nie ma testamentu szczególnego zawsze możliwe; konieczne przy sporze, testamencie szczególnym, nieznanych spadkobiercach
Obecność wszyscy przy protokole; od 17.03.2026 można przygotować projekt, a zgody złożyć osobno, wtedy wystarczy 1 osoba rozprawa, sąd wzywa uczestników
Koszt maks. 100 zł protokół + 50 zł APD (100 zł przy zapisie windykacyjnym) + wypisy 6 zł za stronę, netto, plus 23% VAT; po jednej osobie zwykle ok. 250-400 zł brutto (szacunek, zapytaj notariusza) 100 zł opłaty od wniosku plus ogłoszenia i odpisy
Czas 1-2 wizyty zwykle kilka miesięcy, przy sporze dłużej
Księga wieczysta notariusz złoży wniosek, jeśli go poprosisz wniosek składasz sam, 150 zł

Zarejestrowany APD działa jak prawomocne postanowienie sądu.

Przyjęcie albo odrzucenie spadku

Masz trzy możliwości: przyjęcie proste (bez ograniczenia odpowiedzialności za długi), przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, odrzucenie. Oświadczenie składasz przed sądem (100 zł) albo notariuszem (50 zł netto). Nie da się go cofnąć ani obwarować warunkiem. Wystarczy, że w terminie 6 miesięcy złożysz wniosek do sądu. Milczenie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.

Gdy odrzucasz spadek, w Twoje miejsce wchodzą Twoje dzieci. Jeśli dług ma ominąć całą rodzinę, każdy kolejny spadkobierca musi też odrzucić spadek.

Dobrodziejstwo inwentarza

Za długi odpowiadasz tylko do wartości tego, co odziedziczyłeś. Ta wartość wynika z wykazu inwentarza (sporządzasz go sam w sądzie albo u notariusza, na formularzu) albo ze spisu inwentarza (robi go komornik na wniosek, 100 zł opłaty plus koszty komornika). Jeśli w wykazie świadomie pominiesz majątek albo dopiszesz nieistniejący dług, ochrona przepada. Lista majątku i długów z teczki bardzo tu pomaga.

Długi

Do działu spadku spadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie, po dziale w proporcji do swoich udziałów. Tak samo z zaległymi podatkami zmarłego. Współkredytobiorca odpowiada dalej za cały kredyt. Sprawdź, czy przy kredycie, karcie albo pożyczce było ubezpieczenie na życie: może spłacić dług.

Zachowek

Dzieciom (i dalszym zstępnym), małżonkowi i rodzicom, którzy dziedziczyliby z ustawy, a zostali pominięci w testamencie albo przez darowizny, należy się połowa udziału ustawowego w pieniądzu. Gdy uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy, dwie trzecie. Roszczenie przedawnia się po 5 latach od ogłoszenia testamentu (wobec obdarowanych od otwarcia spadku). Wydziedziczyć, czyli pozbawić zachowku, można tylko w testamencie i tylko z przyczyn podanych w ustawie, wpisanych do testamentu.

Dzieci niepełnoletnie

Rodzic może odrzucić spadek w imieniu dziecka tylko za zgodą sądu opiekuńczego. Wniosek o zgodę złóż przed upływem 6 miesięcy. Na czas tej sprawy termin staje. Zachowek małoletniego to dwie trzecie udziału ustawowego.

Zapisy, wykonawca testamentu, dział spadku

Podatki

Najbliższa rodzina: SD-Z2

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha (tzw. grupa zerowa) nie płacą podatku, jeśli zgłoszą spadek na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia sądu albo zarejestrowania APD. Gdy o jakimś składniku dowiesz się później, 6 miesięcy liczysz od dnia, w którym się dowiedziałeś. Zgłoszenie nie jest potrzebne, jeśli wartość od tej osoby z ostatnich 5 lat nie przekracza 36 120 zł. Bez zgłoszenia zapłacisz podatek jak osoba z I grupy podatkowej.

Pozostali: SD-3

Pozostali spadkobiercy składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania APD. Jeśli dowiesz się o nowym składniku, korektę składasz w 14 dni.

Co zmieniło się od 7.01.2026

Kwoty wolne i stawki

Grupa Kwota wolna (suma od tej samej osoby z 5 lat) Stawki
I 36 120 zł 3%, 5%, 7%
II 27 090 zł 7%, 9%, 12%
III 5 733 zł 12%, 16%, 20%

Progi skali: 10 278 zł i 20 556 zł. Grupa zależy od pokrewieństwa ze zmarłym. Jeśli nie wiesz, do której należysz, zapytaj w urzędzie skarbowym.

Ulga mieszkaniowa: przy odziedziczeniu mieszkania albo domu nie liczy się do podatku wartości do 110 m². Warunki to m.in.: nie masz innego mieszkania, zameldujesz się na pobyt stały, będziesz tam mieszkać i nie sprzedasz go przez 5 lat.

PIT za zmarłego

Pieniądze

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci

Właściciel konta mógł pisemnie polecić bankowi wypłatę po śmierci małżonkowi, rodzicom, dzieciom albo rodzeństwu. Limit to 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia z miesiąca przed śmiercią, łącznie na wszystkie dyspozycje w danym banku. Dla zgonu we wrześniu 2026 wynosi on 185 190,80 zł. Kwota zmienia się co miesiąc. Te pieniądze nie wchodzą do spadku i nie trzeba czekać na APD. Gdy dyspozycje przekraczają limit, pierwszeństwo ma późniejsza. W SKOK działa podobne rozwiązanie, zapytaj w swojej kasie. Ten sam limit dotyczy dyspozycji w funduszu inwestycyjnym (TFI), ale nie rejestrów wspólnych.

Zwrot kosztów pogrzebu z rachunku

Z rachunkami za pogrzeb idziesz do banku zmarłego. Bank wypłaca te koszty przed innymi roszczeniami.

Rachunek po śmierci

Centralna Informacja o Rachunkach (CIR)

Z APD albo postanowieniem sądu złóż wniosek w dowolnym banku albo SKOK. Raport pokaże rachunki we wszystkich bankach i SKOK-ach, także wspólne i zamknięte po śmierci. Banki odpowiadają w 3 dni robocze. Opłata zależy od banku, zwykle kilkadziesiąt złotych (zapytaj w banku).

IKE, IKZE, PPK, PPE, OFE

Polisy na życie

Pieniądze z polisy dla wskazanej osoby (uposażonego) nie wchodzą do spadku. Kilku uposażonych bez podanych udziałów dzieli się po równo. Gdy nikogo nie wskazano albo uposażony zmarł wcześniej, pieniądze dostaje najbliższa rodzina w kolejności z warunków polisy. Z tego, co wiemy, nie ma jednej publicznej wyszukiwarki polis zmarłego. Szukaj w teczce, w wyciągach bankowych, u pracodawcy (polisa grupowa), w banku, który udzielił kredytu, i pytaj ubezpieczycieli z aktem zgonu.

Obligacje, akcje, kryptowaluty

Długi, BIK, kredyty

Z APD albo postanowieniem możesz zamówić w BIK raport o zobowiązaniach zmarłego (wniosek pocztą). Sprawdź współkredytobiorców i ubezpieczenia przy kredycie, karcie i pożyczce.

Nieruchomości i samochód

Firma

Praca

Terminy

Termin Liczony od Co zrobić
24 godziny zgon zgłosić zgon przy chorobie zakaźnej
3 dni sporządzenie karty zgonu zgłosić zgon w USC
koniec miesiąca po miesiącu śmierci śmierć wniosek o rentę rodzinną z wypłatą od dnia śmierci
2 miesiące śmierć przedsiębiorcy powołać zarządcę sukcesyjnego
niezwłocznie śmierć broń do depozytu na policji albo zbycie
30 dni APD albo prawomocne postanowienie zarejestrować samochód na spadkobiercę
6 miesięcy dowiedzenie się, że jesteś spadkobiercą przyjąć albo odrzucić spadek
6 miesięcy prawomocne postanowienie albo rejestracja APD SD-Z2 (najbliższa rodzina)
1 miesiąc prawomocne postanowienie albo rejestracja APD SD-3 (pozostali)
14 dni dowiedzenie się o nowym składniku korekta SD-3
niezwłocznie nabycie spadku wniosek o wpis do księgi wieczystej
12 miesięcy śmierć wniosek o zasiłek pogrzebowy, świadczenia niewypłacone zmarłemu
30 kwietnia rok po roku śmierci wspólny PIT ze zmarłym małżonkiem
2 lata (do 5) śmierć przedsiębiorcy koniec zarządu sukcesyjnego
5 lat ogłoszenie testamentu przedawnienie zachowku
5 lat od końca roku nabycie nieruchomości przez zmarłego sprzedaż bez PIT

Kwoty 2026

Pozycja Kwota
Zasiłek pogrzebowy 7 000 zł
Najniższa renta rodzinna (od 1.03.2026) 1 978,49 zł
Renta rodzinna 85% świadczenia zmarłego dla 1 osoby, 90% dla 2, 95% dla 3 i więcej
Dodatek dla sieroty zupełnej (od 1.03.2026) 689,17 zł
Renta wdowia 15% drugiego świadczenia do końca 2026, 25% od 1.01.2027 (potwierdź w ZUS)
Limit sumy świadczeń przy rencie wdowiej 5 935,47 zł brutto
Limit dyspozycji wkładem i w TFI (zgon we wrześniu 2026) 185 190,80 zł
Kwota wolna od podatku od spadków: I / II / III grupa 36 120 / 27 090 / 5 733 zł
Odprawa pośmiertna 1 / 3 / 6 pensji
Stwierdzenie nabycia spadku w sądzie 100 zł
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu: sąd / notariusz 100 zł / 50 zł netto
APD (notariusz) maks. 100 zł protokół + 50 zł akt, netto, plus VAT
Wpis do księgi wieczystej po spadku 150 zł
Dział spadku w sądzie 500 zł (300 zł przy zgodnym projekcie)

Renta wdowia przysługuje wdowie albo wdowcowi po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna), jeśli do śmierci trwała wspólność małżeńska, prawo do renty rodzinnej powstało najwcześniej 5 lat przed wiekiem emerytalnym i nie zawarto nowego małżeństwa. Wybierasz: renta rodzinna plus część własnej emerytury albo własna emerytura plus część renty rodzinnej.

Renta rodzinna przysługuje m.in. dzieciom do 16 lat, do 25 lat w czasie nauki i bez limitu wieku przy niezdolności do pracy. Wdowa albo wdowiec dostaje ją m.in., jeśli w chwili śmierci małżonka miał co najmniej 50 lat, jest niezdolny do pracy albo wychowuje dziecko uprawnione do renty.

Czego nie robić

Źródła

To jest informacja, a nie porada prawna; stan prawny na 4.10.2026.