Ten przewodnik prowadzi Cię przez sprawy po śmierci bliskiej osoby, od pierwszych godzin do mniej więcej roku. Nie musisz robić wszystkiego naraz: większość terminów liczy się w tygodniach i miesiącach, a część spraw może załatwić za Ciebie zakład pogrzebowy. Idź krok po kroku i odhaczaj to, co już za Tobą.
Najpierw (dzień 0)
- Stwierdzenie zgonu. Zgon stwierdza lekarz, który leczył zmarłego w ostatniej chorobie, albo kierownik zespołu ratownictwa medycznego. Gdy to niemożliwe, oględziny robi lekarz lub osoba wskazana przez starostę. Rodzina za to nie płaci. Lekarz wystawia kartę zgonu, która będzie potrzebna w urzędzie stanu cywilnego (USC).
- Zgon nagły albo podejrzany. Wezwij policję. Prokurator może zarządzić sekcję zwłok.
- Zakład pogrzebowy. Prawo do pochowania zmarłego ma najbliższa rodzina w tej kolejności: małżonek, dzieci i wnuki, rodzice i dziadkowie, krewni boczni do 4. stopnia, powinowaci w linii prostej 1. stopnia. Pochówek może też załatwić osoba, która dobrowolnie się do tego zobowiąże.
- Weź z teczki: dowód osobisty zmarłego, życzenia pogrzebowe (pochówek czy kremacja, obrządek, miejsce), dokument dysponowania grobem rodzinnym, listę osób do zawiadomienia, informację o polisie pogrzebowej albo pieniądzach odłożonych na pogrzeb.
- Zabezpiecz: klucze, zwierzęta, mieszkanie (kuchenka, woda), samochód, broń (jeśli była), dokumenty, telefon, komputer i inne nośniki danych.
Do 3 dni
- Zgłoś zgon w USC. Kartę zgonu składasz w ciągu 3 dni od jej sporządzenia, a przy chorobie zakaźnej w ciągu 24 godzin. Zgłasza osoba uprawniona do pochówku, w praktyce często zakład pogrzebowy na podstawie Twojego upoważnienia. Akt zgonu USC sporządza w dniu zgłoszenia.
- Odpisy aktu zgonu. Jeden odpis skrócony dostajesz bez opłaty. Kolejne są płatne (opłata skarbowa). Wiele instytucji sprawdza zgon w rejestrach elektronicznych, ale część nadal chce papieru, więc zamów kilka odpisów.
- Dowód osobisty zmarłego traci ważność z chwilą zgonu. Rodzina zgłaszająca zgon może dostać unieważniony dowód na pamiątkę.
- Termin pogrzebu ustal z zakładem pogrzebowym. Ustawa nie wyznacza go wprost, a szczegóły zna zakład.
Pierwszy tydzień
- Zasiłek pogrzebowy: 7 000 zł (dla zgonów od 1.01.2026). Dostaje go osoba, która zapłaciła za pogrzeb. Członek rodziny dostaje pełną kwotę bez względu na koszty, osoba spoza rodziny zwrot udokumentowanych kosztów do 7 000 zł. Wniosek składasz w ZUS albo w KRUS (ta sama kwota) albo w służbach mundurowych. Przysługuje jeden zasiłek. Od 2026 roku wniosek może złożyć zakład pogrzebowy, a ZUS przelewa pieniądze na jego konto, więc nie musisz wykładać całej sumy. Wypłata w 14 dni. Termin na wniosek: 12 miesięcy od śmierci.
- Koszty pogrzebu z konta zmarłego. Bank wypłaca osobie, która przyniesie rachunki, kwotę wydaną na pogrzeb (w granicach zwyczajów). Nie trzeba czekać na sprawę spadkową. Fundusz inwestycyjny (TFI) robi to samo z jednostek zmarłego.
- Dyspozycje na wypadek śmierci. Jeśli zmarły wskazał kogoś w banku, SKOK albo TFI, ta osoba zgłasza się z aktem zgonu i dowodem osobistym. Te pieniądze nie wchodzą do spadku.
- Renta rodzinna. Złóż wniosek w ZUS najpóźniej w miesiącu następującym po miesiącu śmierci, a renta będzie wypłacona od dnia śmierci. Później dostaniesz ją dopiero od miesiąca złożenia wniosku. Przykład: zgon 20 października, wniosek do 30 listopada. Szczegóły niżej, w części o pieniądzach z ZUS.
- Emerytura lub renta zmarłego. Nie wydawaj pieniędzy, które wpłynęły po dniu śmierci. Bank zwraca je do ZUS z konta zmarłego. Świadczenia należne zmarłemu do dnia śmierci (niewypłacone) dostają małżonek i dzieci, przede wszystkim ci, którzy mieszkali ze zmarłym. Termin: 12 miesięcy.
- Pracodawca zmarłego. Umowa o pracę wygasa z dniem śmierci. Ostatnia pensja i ekwiwalent za urlop przechodzą w równych częściach na małżonka i osoby uprawnione do renty rodzinnej, poza spadkiem. Do tego odprawa pośmiertna (szczegóły w części Praca).
- Ubezpieczenie zdrowotne rodziny. Jeśli małżonek albo dzieci byli zgłoszeni do NFZ przez zmarłego, ich ubezpieczenie z tego tytułu najpewniej się kończy. Sprawdź status w przychodni (eWUŚ) albo w NFZ i zgłoś się z innego tytułu, np. przez swojego pracodawcę albo urząd pracy.
Pierwsze 30 dni
- Szukaj testamentu: w domu, w sejfie, u notariusza wskazanego w teczce. Każdy notariusz sprawdzi, po okazaniu aktu zgonu, Notarialny Rejestr Testamentów (NORT). Rejestr mówi, gdzie testament jest, a nie co zawiera. Testament napisany ręcznie zanieś do sądu albo notariusza do otwarcia i ogłoszenia (u notariusza maks. 50 zł netto).
- Ustal, kto dziedziczy: akt poświadczenia dziedziczenia (APD) u notariusza albo wniosek do sądu (100 zł). Bez jednego z tych dokumentów bank, ZUS, PPK, BIK, KIR i wydział komunikacji nie wydadzą Ci pieniędzy ani informacji. Porównanie obu dróg znajdziesz w części Spadek.
- Centralna Informacja o Rachunkach. Gdy masz APD albo postanowienie sądu, złóż wniosek w dowolnym banku albo SKOK. Raport pokaże rachunki zmarłego we wszystkich bankach i SKOK-ach.
- Mieszkanie na wynajem. Zawiadom wynajmującego. Najbliżsi, którzy stale mieszkali ze zmarłym, mogą wstąpić w najem (szczegóły w części Nieruchomości).
- Zawiadomienia: banki, operatorzy telefonu i internetu, prąd, gaz, woda, wspólnota albo spółdzielnia, ubezpieczyciele, subskrypcje, poczta, przychodnia, urząd gminy, PFRON lub MOPS (jeśli zmarły coś od nich dostawał). Wiele firm poprosi o odpis aktu zgonu.
- Broń. Niezwłocznie oddaj ją do depozytu na policji albo sprzedaj osobie z pozwoleniem. Posiadanie broni bez pozwolenia jest przestępstwem. Koszt depozytu ponosi osoba, która przejęła broń.
- Samochód. Polisa OC przechodzi na spadkobierców. Możesz ją wypowiedzieć na piśmie.
- Firma zmarłego. Jeśli zmarły prowadził jednoosobową działalność i nie powołał za życia zarządcy sukcesyjnego, spadkobiercy mają 2 miesiące od śmierci, żeby zrobić to u notariusza.
Do 6 miesięcy
- Przyjmij albo odrzuć spadek. Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą. Jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Gdy podejrzewasz długi, odrzuć spadek albo przyjmij go z dobrodziejstwem i złóż wykaz inwentarza. Szczegóły w części Spadek.
- Zgłoś spadek do urzędu skarbowego (SD-Z2), jeśli należysz do najbliższej rodziny. Termin: 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia sądu albo od zarejestrowania APD. Dzięki temu nie płacisz podatku.
- Księga wieczysta. Wniosek o wpis spadkobierców składa się niezwłocznie. Przy APD od 17.03.2026 notariusz może go wysłać elektronicznie za Ciebie.
Do roku i dłużej
- 12 miesięcy od śmierci: mija termin na wniosek o zasiłek pogrzebowy i na odbiór świadczeń niewypłaconych zmarłemu.
- 30 kwietnia następnego roku: małżonek może złożyć wspólny PIT ze zmarłym małżonkiem za rok śmierci.
- 2 lata: wygasa zarząd sukcesyjny firmy, chyba że sąd przedłuży go do 5 lat od śmierci.
- 5 lat: przedawnia się zachowek i roszczenie z zapisu zwykłego. Po 5 latach, liczonych od końca roku, w którym zmarły kupił albo zbudował nieruchomość, jej sprzedaż nie rodzi PIT. Przez 5 lat trzeba też mieszkać w odziedziczonym mieszkaniu przy uldze mieszkaniowej w podatku od spadków.
Spadek
Testament
Ważny testament może być:
- własnoręczny: w całości napisany ręcznie, podpisany i z datą,
- notarialny: sporządzony przez notariusza,
- ustny wobec urzędnika (wójta, burmistrza, starosty, kierownika USC i innych) przy 2 świadkach, spisany w protokole,
- szczególny (ustny przy 3 świadkach w obawie rychłej śmierci, podróżny, wojskowy). Traci moc po 6 miesiącach od ustania okoliczności, które go uzasadniały.
Testament audiowizualny nie obowiązuje. Był tylko w projekcie.
Notariusz (APD) czy sąd
| Akt poświadczenia dziedziczenia (notariusz) | Stwierdzenie nabycia spadku (sąd) | |
|---|---|---|
| Kiedy | wszyscy spadkobiercy są zgodni i nie ma testamentu szczególnego | zawsze możliwe; konieczne przy sporze, testamencie szczególnym, nieznanych spadkobiercach |
| Obecność | wszyscy przy protokole; od 17.03.2026 można przygotować projekt, a zgody złożyć osobno, wtedy wystarczy 1 osoba | rozprawa, sąd wzywa uczestników |
| Koszt | maks. 100 zł protokół + 50 zł APD (100 zł przy zapisie windykacyjnym) + wypisy 6 zł za stronę, netto, plus 23% VAT; po jednej osobie zwykle ok. 250-400 zł brutto (szacunek, zapytaj notariusza) | 100 zł opłaty od wniosku plus ogłoszenia i odpisy |
| Czas | 1-2 wizyty | zwykle kilka miesięcy, przy sporze dłużej |
| Księga wieczysta | notariusz złoży wniosek, jeśli go poprosisz | wniosek składasz sam, 150 zł |
Zarejestrowany APD działa jak prawomocne postanowienie sądu.
Przyjęcie albo odrzucenie spadku
Masz trzy możliwości: przyjęcie proste (bez ograniczenia odpowiedzialności za długi), przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, odrzucenie. Oświadczenie składasz przed sądem (100 zł) albo notariuszem (50 zł netto). Nie da się go cofnąć ani obwarować warunkiem. Wystarczy, że w terminie 6 miesięcy złożysz wniosek do sądu. Milczenie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
Gdy odrzucasz spadek, w Twoje miejsce wchodzą Twoje dzieci. Jeśli dług ma ominąć całą rodzinę, każdy kolejny spadkobierca musi też odrzucić spadek.
Dobrodziejstwo inwentarza
Za długi odpowiadasz tylko do wartości tego, co odziedziczyłeś. Ta wartość wynika z wykazu inwentarza (sporządzasz go sam w sądzie albo u notariusza, na formularzu) albo ze spisu inwentarza (robi go komornik na wniosek, 100 zł opłaty plus koszty komornika). Jeśli w wykazie świadomie pominiesz majątek albo dopiszesz nieistniejący dług, ochrona przepada. Lista majątku i długów z teczki bardzo tu pomaga.
Długi
Do działu spadku spadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie, po dziale w proporcji do swoich udziałów. Tak samo z zaległymi podatkami zmarłego. Współkredytobiorca odpowiada dalej za cały kredyt. Sprawdź, czy przy kredycie, karcie albo pożyczce było ubezpieczenie na życie: może spłacić dług.
Zachowek
Dzieciom (i dalszym zstępnym), małżonkowi i rodzicom, którzy dziedziczyliby z ustawy, a zostali pominięci w testamencie albo przez darowizny, należy się połowa udziału ustawowego w pieniądzu. Gdy uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy, dwie trzecie. Roszczenie przedawnia się po 5 latach od ogłoszenia testamentu (wobec obdarowanych od otwarcia spadku). Wydziedziczyć, czyli pozbawić zachowku, można tylko w testamencie i tylko z przyczyn podanych w ustawie, wpisanych do testamentu.
Dzieci niepełnoletnie
Rodzic może odrzucić spadek w imieniu dziecka tylko za zgodą sądu opiekuńczego. Wniosek o zgodę złóż przed upływem 6 miesięcy. Na czas tej sprawy termin staje. Zachowek małoletniego to dwie trzecie udziału ustawowego.
Zapisy, wykonawca testamentu, dział spadku
- Zapis windykacyjny (tylko w testamencie notarialnym): wskazana osoba dostaje konkretną rzecz z chwilą śmierci.
- Zapis zwykły: wskazana osoba może żądać rzeczy od spadkobierców. Przedawnia się po 5 latach.
- Wykonawca testamentu: jeśli został wskazany, notariusz wydaje mu zaświadczenie (30 zł netto).
- Dział spadku: umową (u notariusza, jeśli są nieruchomości) albo w sądzie: 500 zł, przy zgodnym projekcie 300 zł; ze zniesieniem współwłasności 1 000 zł albo 600 zł.
Podatki
Najbliższa rodzina: SD-Z2
Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha (tzw. grupa zerowa) nie płacą podatku, jeśli zgłoszą spadek na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia sądu albo zarejestrowania APD. Gdy o jakimś składniku dowiesz się później, 6 miesięcy liczysz od dnia, w którym się dowiedziałeś. Zgłoszenie nie jest potrzebne, jeśli wartość od tej osoby z ostatnich 5 lat nie przekracza 36 120 zł. Bez zgłoszenia zapłacisz podatek jak osoba z I grupy podatkowej.
Pozostali: SD-3
Pozostali spadkobiercy składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania APD. Jeśli dowiesz się o nowym składniku, korektę składasz w 14 dni.
Co zmieniło się od 7.01.2026
- Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia postanowienia sądu, zarejestrowania APD albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
- Termin na SD-3 skrócono z 6 miesięcy do miesiąca.
- Jeśli spóźnisz się z SD-Z2 bez swojej winy, możesz złożyć wniosek o przywrócenie terminu.
- Jeśli nie zgłosisz SD-Z2 w terminie, na SD-3 masz miesiąc od upływu terminu na zgłoszenie.
Kwoty wolne i stawki
| Grupa | Kwota wolna (suma od tej samej osoby z 5 lat) | Stawki |
|---|---|---|
| I | 36 120 zł | 3%, 5%, 7% |
| II | 27 090 zł | 7%, 9%, 12% |
| III | 5 733 zł | 12%, 16%, 20% |
Progi skali: 10 278 zł i 20 556 zł. Grupa zależy od pokrewieństwa ze zmarłym. Jeśli nie wiesz, do której należysz, zapytaj w urzędzie skarbowym.
Ulga mieszkaniowa: przy odziedziczeniu mieszkania albo domu nie liczy się do podatku wartości do 110 m². Warunki to m.in.: nie masz innego mieszkania, zameldujesz się na pobyt stały, będziesz tam mieszkać i nie sprzedasz go przez 5 lat.
PIT za zmarłego
- Spadkobiercy przejmują podatkowe prawa i obowiązki zmarłego. Nadpłatę urząd zwraca spadkobiercom według udziałów.
- Małżonek może złożyć wspólny PIT ze zmarłym małżonkiem za rok śmierci, do 30 kwietnia następnego roku.
- Zapytaj w urzędzie skarbowym, czy musisz złożyć zeznanie za zmarłego. Praktyka urzędów bywa różna.
- Odziedziczoną nieruchomość możesz sprzedać bez PIT po 5 latach, liczonych od końca roku, w którym nabył ją zmarły.
Pieniądze
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci
Właściciel konta mógł pisemnie polecić bankowi wypłatę po śmierci małżonkowi, rodzicom, dzieciom albo rodzeństwu. Limit to 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia z miesiąca przed śmiercią, łącznie na wszystkie dyspozycje w danym banku. Dla zgonu we wrześniu 2026 wynosi on 185 190,80 zł. Kwota zmienia się co miesiąc. Te pieniądze nie wchodzą do spadku i nie trzeba czekać na APD. Gdy dyspozycje przekraczają limit, pierwszeństwo ma późniejsza. W SKOK działa podobne rozwiązanie, zapytaj w swojej kasie. Ten sam limit dotyczy dyspozycji w funduszu inwestycyjnym (TFI), ale nie rejestrów wspólnych.
Zwrot kosztów pogrzebu z rachunku
Z rachunkami za pogrzeb idziesz do banku zmarłego. Bank wypłaca te koszty przed innymi roszczeniami.
Rachunek po śmierci
- Umowa rachunku osobistego rozwiązuje się z dniem śmierci.
- Pełnomocnictwo do rachunku wygasa ze śmiercią. Korzystanie z karty albo bankowości zmarłego po śmierci jest bezprawne, nawet jeśli znasz PIN i hasło.
- Rachunek wspólny: współwłaściciel nadal z niego korzysta, ale część zmarłego (zwykle przyjmuje się połowę) wchodzi do spadku.
- Rachunek firmowy działa dalej, jeśli jest zarząd sukcesyjny.
Centralna Informacja o Rachunkach (CIR)
Z APD albo postanowieniem sądu złóż wniosek w dowolnym banku albo SKOK. Raport pokaże rachunki we wszystkich bankach i SKOK-ach, także wspólne i zamknięte po śmierci. Banki odpowiadają w 3 dni robocze. Opłata zależy od banku, zwykle kilkadziesiąt złotych (zapytaj w banku).
IKE, IKZE, PPK, PPE, OFE
- IKE i IKZE: pieniądze dostają osoby wskazane w umowie, poza spadkiem. Bez wskazania wchodzą do spadku.
- PPK: połowa środków objętych wspólnością małżeńską trafia do małżonka (przelew albo gotówka na jego wniosek), reszta do osób wskazanych, a bez wskazania do spadkobierców. Wypłata w 3 miesiące od wniosku z aktem zgonu.
- PPE: wskazanie jest zwykle w deklaracji uczestnictwa. Sprawdź u pracodawcy albo w instytucji prowadzącej program.
- OFE i subkonto w ZUS: część dla małżonka trafia na jego konto, reszta do osób wskazanych albo spadkobierców. Zapytaj w OFE i ZUS.
Polisy na życie
Pieniądze z polisy dla wskazanej osoby (uposażonego) nie wchodzą do spadku. Kilku uposażonych bez podanych udziałów dzieli się po równo. Gdy nikogo nie wskazano albo uposażony zmarł wcześniej, pieniądze dostaje najbliższa rodzina w kolejności z warunków polisy. Z tego, co wiemy, nie ma jednej publicznej wyszukiwarki polis zmarłego. Szukaj w teczce, w wyciągach bankowych, u pracodawcy (polisa grupowa), w banku, który udzielił kredytu, i pytaj ubezpieczycieli z aktem zgonu.
Obligacje, akcje, kryptowaluty
- Obligacje skarbowe: wchodzą do spadku, nie ma dla nich dyspozycji na wypadek śmierci. Po APD zgłoś się do banku, który prowadzi rejestr.
- Rachunek maklerski i akcje: wchodzą do spadku. Po APD dom maklerski przenosi je na rachunki spadkobierców. Konta IKE i IKZE w domu maklerskim mają osoby uprawnione.
- Kryptowaluty: dziedziczy się je jak inny majątek, ale bez frazy odzyskiwania (seed) albo dostępu do giełdy realnie ich nie odzyskasz. Giełdy mają własne procedury dla spadkobierców i wymagają aktu zgonu oraz dokumentu o dziedziczeniu. Uważaj na oszustów, którzy obiecują "odzyskanie" kryptowalut. Sprzedaż przez spadkobiercę może rodzić podatek, zapytaj doradcę.
Długi, BIK, kredyty
Z APD albo postanowieniem możesz zamówić w BIK raport o zobowiązaniach zmarłego (wniosek pocztą). Sprawdź współkredytobiorców i ubezpieczenia przy kredycie, karcie i pożyczce.
Nieruchomości i samochód
- Księga wieczysta: wniosek o wpis spadkobierców składasz niezwłocznie, opłata 150 zł bez względu na liczbę udziałów. Opieszałemu właścicielowi sąd może wymierzyć grzywnę od 500 do 10 000 zł, a po ujawnieniu prawa ją umarza. Przy APD od 17.03.2026 notariusz może złożyć wniosek elektronicznie.
- Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wchodzi do spadku. Lokatorskie prawo wygasa. O ewentualne prawa bliskich zapytaj w spółdzielni.
- Najem: w najem mieszkania wstępują małżonek (jeśli nie był współnajemcą), dzieci zmarłego i jego małżonka, osoby, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny, oraz partner z faktycznego wspólnego pożycia, o ile stale mieszkali ze zmarłym do śmierci. Gdy nikogo takiego nie ma, najem wygasa. Mieszkanie, które zmarły wynajmował innym: najemcy płacą teraz spadkobiercom.
- Podatek od nieruchomości: spadkobiercy składają informację w urzędzie gminy.
- Samochód: OC przechodzi na spadkobierców. Możesz je wypowiedzieć na piśmie, inaczej kończy się z upływem okresu. Na spadkobiercę rejestrujesz auto w 30 dni od APD albo prawomocnego postanowienia. Sprzedaż przed działem spadku wymaga zgody wszystkich spadkobierców.
- Zwierzęta: prawo traktuje zwierzę w spadku jak rzecz (z ochroną z ustawy o ochronie zwierząt). Sprawdź w teczce, kto miał się nim zaopiekować.
Firma
- Jednoosobowa działalność bez zarządcy: spadkobiercy mają 2 miesiące od śmierci na powołanie zarządcy sukcesyjnego u notariusza. Potrzebna jest zgoda osób, które mają łącznie ponad 85/100 udziałów. Do tego czasu mogą robić tylko czynności zachowawcze.
- Z zarządcą: firma działa dalej na tym samym NIP, umowy o pracę nie wygasają, rachunek firmowy działa. Zarząd trwa najdłużej 2 lata, sąd może go przedłużyć do 5 lat.
- Prokura nie wygasa ze śmiercią przedsiębiorcy, dopiero z wykreśleniem z CEIDG albo KRS.
- Bez zarządcy wpis w CEIDG jest wykreślany, a rachunek i umowy stają. Koncesje i zezwolenia mogą wygasnąć.
- Spółki: zasady zależą od umowy spółki. Sprawdź jej aktualny tekst i porozmawiaj z zarządem albo prawnikiem.
Praca
- Umowa o pracę wygasa z dniem śmierci.
- Pensja, ekwiwalent za urlop i nagrody przechodzą w równych częściach na małżonka i osoby uprawnione do renty rodzinnej, poza spadkiem.
- Odprawa pośmiertna: 1 pensja przy stażu u tego pracodawcy krótszym niż 10 lat, 3 pensje przy 10 latach, 6 pensji przy 15 latach. Dzielona po równo między uprawnionych.
- Zapytaj kadry o grupowe ubezpieczenie na życie (często wyższa wypłata, zwłaszcza po wypadku) i o PPK.
- Oddaj sprzęt służbowy (laptop, telefon, karty). Sprawdź pożyczki z funduszu socjalnego.
Terminy
| Termin | Liczony od | Co zrobić |
|---|---|---|
| 24 godziny | zgon | zgłosić zgon przy chorobie zakaźnej |
| 3 dni | sporządzenie karty zgonu | zgłosić zgon w USC |
| koniec miesiąca po miesiącu śmierci | śmierć | wniosek o rentę rodzinną z wypłatą od dnia śmierci |
| 2 miesiące | śmierć przedsiębiorcy | powołać zarządcę sukcesyjnego |
| niezwłocznie | śmierć | broń do depozytu na policji albo zbycie |
| 30 dni | APD albo prawomocne postanowienie | zarejestrować samochód na spadkobiercę |
| 6 miesięcy | dowiedzenie się, że jesteś spadkobiercą | przyjąć albo odrzucić spadek |
| 6 miesięcy | prawomocne postanowienie albo rejestracja APD | SD-Z2 (najbliższa rodzina) |
| 1 miesiąc | prawomocne postanowienie albo rejestracja APD | SD-3 (pozostali) |
| 14 dni | dowiedzenie się o nowym składniku | korekta SD-3 |
| niezwłocznie | nabycie spadku | wniosek o wpis do księgi wieczystej |
| 12 miesięcy | śmierć | wniosek o zasiłek pogrzebowy, świadczenia niewypłacone zmarłemu |
| 30 kwietnia | rok po roku śmierci | wspólny PIT ze zmarłym małżonkiem |
| 2 lata (do 5) | śmierć przedsiębiorcy | koniec zarządu sukcesyjnego |
| 5 lat | ogłoszenie testamentu | przedawnienie zachowku |
| 5 lat od końca roku | nabycie nieruchomości przez zmarłego | sprzedaż bez PIT |
Kwoty 2026
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Zasiłek pogrzebowy | 7 000 zł |
| Najniższa renta rodzinna (od 1.03.2026) | 1 978,49 zł |
| Renta rodzinna | 85% świadczenia zmarłego dla 1 osoby, 90% dla 2, 95% dla 3 i więcej |
| Dodatek dla sieroty zupełnej (od 1.03.2026) | 689,17 zł |
| Renta wdowia | 15% drugiego świadczenia do końca 2026, 25% od 1.01.2027 (potwierdź w ZUS) |
| Limit sumy świadczeń przy rencie wdowiej | 5 935,47 zł brutto |
| Limit dyspozycji wkładem i w TFI (zgon we wrześniu 2026) | 185 190,80 zł |
| Kwota wolna od podatku od spadków: I / II / III grupa | 36 120 / 27 090 / 5 733 zł |
| Odprawa pośmiertna | 1 / 3 / 6 pensji |
| Stwierdzenie nabycia spadku w sądzie | 100 zł |
| Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu: sąd / notariusz | 100 zł / 50 zł netto |
| APD (notariusz) | maks. 100 zł protokół + 50 zł akt, netto, plus VAT |
| Wpis do księgi wieczystej po spadku | 150 zł |
| Dział spadku w sądzie | 500 zł (300 zł przy zgodnym projekcie) |
Renta wdowia przysługuje wdowie albo wdowcowi po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna), jeśli do śmierci trwała wspólność małżeńska, prawo do renty rodzinnej powstało najwcześniej 5 lat przed wiekiem emerytalnym i nie zawarto nowego małżeństwa. Wybierasz: renta rodzinna plus część własnej emerytury albo własna emerytura plus część renty rodzinnej.
Renta rodzinna przysługuje m.in. dzieciom do 16 lat, do 25 lat w czasie nauki i bez limitu wieku przy niezdolności do pracy. Wdowa albo wdowiec dostaje ją m.in., jeśli w chwili śmierci małżonka miał co najmniej 50 lat, jest niezdolny do pracy albo wychowuje dziecko uprawnione do renty.
Czego nie robić
- Nie płać długów zmarłego z własnych pieniędzy, zanim sprawdzisz, ile ich jest i czy przyjmiesz spadek.
- Nie korzystaj z karty, bankowości ani kont internetowych zmarłego. Pełnomocnictwo wygasło z chwilą śmierci.
- Nie wydawaj emerytury ani renty, która wpłynęła po dniu śmierci. Bank ją zwróci do ZUS.
- Nie zostawiaj decyzji o spadku na ostatni dzień, zwłaszcza gdy w rodzinie są dzieci. Zgoda sądu na odrzucenie spadku w ich imieniu wymaga czasu.
- Nie sprzedawaj samochodu ani innych rzeczy ze spadku bez zgody pozostałych spadkobierców.
- Nie przegap terminu na rentę rodzinną. Spóźnienie o jeden miesiąc oznacza utratę wypłaty za ten czas.
- Nie trzymaj broni zmarłego w domu bez pozwolenia.
- Nie odpowiadaj osobom, które dzwonią z ofertą "odzyskania" pieniędzy albo kryptowalut zmarłego.
Źródła
- Kodeks cywilny, Dz.U. 2026 poz. 795
- Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 393
- Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Dz.U. 2025 poz. 1590
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, Dz.U. 2025 poz. 1749, ze zmianami z Dz.U. 2025 poz. 718 i poz. 1159
- Komunikaty Prezesa ZUS: M.P. 2026 poz. 150 (zasiłek pogrzebowy) i M.P. 2026 poz. 220 (najniższe świadczenia)
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz.U. 2025 poz. 1770
- Prawo bankowe, Dz.U. 2026 poz. 38
- Ustawa o funduszach inwestycyjnych, Dz.U. 2026 poz. 60
- Ustawa o IKE i IKZE, Dz.U. 2026 poz. 91; ustawa o PPK, Dz.U. 2026 poz. 192; ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 2026 poz. 199
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn, Dz.U. 2026 poz. 478, ze zmianami (Dz.U. 2025 poz. 1064 i 1854, Dz.U. 2026 poz. 775)
- Ustawa o PIT, Dz.U. 2026 poz. 592; Ordynacja podatkowa, Dz.U. 2026 poz. 622
- Kodeks pracy, Dz.U. 2026 poz. 1245
- Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, Dz.U. 2026 poz. 1066
- Prawo o notariacie, Dz.U. 2026 poz. 614; rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, Dz.U. 2024 poz. 1566
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228
- Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. 2024 poz. 1251; ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Dz.U. 2026 poz. 783
- Ustawa o broni i amunicji, Dz.U. 2024 poz. 485
- Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, Dz.U. 2021 poz. 170
- Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych, Dz.U. 2026 poz. 889; ustawa o dowodach osobistych, Dz.U. 2025 poz. 1753
- Teksty aktów: api.sejm.gov.pl (ELI); wynagrodzenia: stat.gov.pl (GUS); strony ZUS (zus.pl) i KIR (kir.pl)
To jest informacja, a nie porada prawna; stan prawny na 4.10.2026.